  {"id":933,"date":"2023-07-21T17:21:40","date_gmt":"2023-07-22T03:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=933"},"modified":"2026-01-28T13:31:47","modified_gmt":"2026-01-28T23:31:47","slug":"pelehonuamea","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/pelehonuamea\/","title":{"rendered":"Pelehonuamea, Pele"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pelehonuamea, Pele<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He akua wahine \u02bbo Pele ma Hawai\u02bbi. Kapa \u02bbia \u02bbo ia \u02bbo \u201cka wahine \u02bbai honua\u201d, \u201cka wahine o ka lua\u201d, \u201c ka wahine malihini,\u201d a me \u201cka wahine o ka \u02bba\u02bbahu ke\u02bboke\u02bbo.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>He nui n\u0101 mo\u02bbok\u016bauhau i \u02bb\u014dlelo \u02bbia no Pele. No kekahi, he keiki \u02bbo ia na Papa l\u0101ua \u02bbo W\u0101kea. No kekahi aku, na Haumea l\u0101ua \u02bbo K\u016bwaha\u02bbilo. A no kekahi hou aku, na Kahinali\u02bbi l\u0101ua \u02bbo K\u0101nehoalani \u02bbo ia. Wahi a P\u016bku\u02bbi, h\u0101nau \u02bbia \u02bbo Pele he ahi ma ka waha o Haumea. <\/p>\n\n\n\n<p>Kaulana ho\u02bbi ko Pele \u2018ohana akua. \u2018O n\u0101 kaikua\u02bbana a kaikaina ho\u02bbi ona, \u02bbo ia \u2018o Hi\u2019iakaikapoliopele, Kap\u014d\u02bbulak\u012bna\u02bbu, a me N\u0101makaokaha\u02bbi. \u02bbO kona mau kaikun\u0101ne \u02bbo Kamohoali\u02bbi a me Lonomakua. <\/p>\n\n\n\n<p>No Kahiki mai \u02bbo ia a noho \u02bbo Pele ma Halema\u02bbuma\u02bbu ma ka lua pele \u02bbo K\u012blauea, ma ka mokupuni o Hawai\u02bbi. He mau kinolau kona pili i ka lua pele. A he ho\u02bbokupu k\u016bpono ka \u02bb\u014dhelo nona.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pele is a Hawaiian goddess. She is called \u201cearth-eating woman,\u201d \u201cwoman of the pit,\u201d \u201cforeign woman,\u201d and \u201cwoman of the white garment.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>Many genealogies for Pele are told. For some, she is the child of Papa and W\u0101kea. For others, she is of Haumea and K\u016bwaha\u02bbilo. And for others yet, she is the child of Kahinali\u02bbi K\u0101nehoalani. Puku\u02bbi says that Pele was born as a flame from the mouth of Haumea. <\/p>\n\n\n\n<p>Pele\u2019s divine family members are also famous. Her sisters are Hi\u2019iakaikapoliopele, Kap\u014d\u02bbulak\u012bna\u02bbu, and N\u0101makaokaha\u02bbi. Her brothers are Kamohoali\u02bbi and Lonomakua. <\/p>\n\n\n\n<p>Pele came from Kahiki and usually resides at Halema\u02bbuma\u02bbu at K\u012blauea, Hawai\u02bbi island. She has several kinolau associated with volcanoes. An appropriate offering for her is the \u02bb\u014dhelo berry.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i ke akua \u02bbo Pele, ka wahine e noho ana ma ka lua o K\u012blauea ma ka mokupuni o Hawai\u02bbi. \u02bbOiai ma ka no\u02bbono\u02bbo Hawai\u02bbi, \u02bba\u02bbole hiki ke ho\u02bboka\u02bbawale i ka pele mai ka lua me ke akua \u02bbO Pele, e like ana n\u0101 kumuwaiwai pili i ka pele o Hawai\u02bbi a o ka hapanui o ka manawa, pili k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo i n\u0101 kumuwaiwai e pili ana i ka h\u016b \u02bbana mai o ka pele ma waho wale o n\u0101 mo\u02bbolelo ka\u02bbao no Pele. Eia n\u014d na\u02bbe, in\u0101, \u02bba\u02bbole o n\u0101 lua pele o Hawai\u02bbi ka p\u014d\u02bbaiapili o ke kumuwaiwai, \u02bba\u02bbole pili ke akua \u02bbo Pele i ia kumuwaiwai pono\u02bb\u012b. Mai koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i n\u0101 lua pele o waho o Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Use this term for resources related to the akua Pele whose home is at K\u012blauea on the island of Hawai\u02bbi. Do not use this term for resources relating to volcanoes outside of the Hawai\u02bbi landscape.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/hi%CA%BBiakaikapoliopele\/\">Hi\u02bbiakaikapoliopele<\/a><sup>1<\/sup>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/kapo%ca%bbulakina%ca%bbu-kapo\/\">Kap\u014d\u02bbulak\u012bna\u02bbu<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/kamohoali%ca%bbi\/\">Kamohoali\u02bbi<\/a>; N\u0101makaokaha\u02bbi; Lonomakua<sup>5<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><em>Makua | Parent:<\/em> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/papa\/\">Papa<\/a><sup>3<\/sup>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/haumea\/\">Haumea<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/wakea\/\">W\u0101kea<\/a>; Kanehoalani<sup>5<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u0100ina | Land\/sea:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%CA%BBaina-o-hawai%CA%BBi-na-kai-%CA%BBewalu\/hawai%CA%BBi\/ka%CA%BBu\/kilauea\/\">K\u012blauea<\/a>; L\u0113\u02bbahi,; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/maui\/kipahulu\/haleakala\/\" data-type=\"page\" data-id=\"768\">Haleakal\u0101<\/a>; \u0100liamanu; \u0100liapa\u02bbakai; N\u0101iwiopele; Kahikinui; Pu\u02bbuopele; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/kaua%ca%bbi\/\" data-type=\"page\" data-id=\"665\">Kaua\u02bbi<\/a>; Hanaka\u02bbie\u02bbie; Nu\u02bbumealani<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hana | Practice:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/hula\/\" data-type=\"page\" data-id=\"918\">Hula<sup>2<\/sup> <\/a>; He\u02bbe h\u014dlua<sup>4<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kinolau | Form: <\/strong>Pele; Ahi<sup>5<\/sup>; Lua ahi; Luahine; \u02bb\u014chi\u02bba lehua<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bbAha | Ceremony:<\/strong> Ho\u02bbokupu<sup>4<\/sup>; Pua\u02bba hiwa<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hanana | Event<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hau<sup>2<\/sup>; K\u0113haupa\u02bba; L\u0101<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bmole | Source(s<\/strong>)<\/p>\n\n\n\n<p>(1) Pukui, Mary Kawena, and Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert. <em>Hawaiian Dictionary\u202f: Hawaiian-English, English-Hawaiian<\/em>. Rev. and enl. Ed. Honolulu: University of Hawaii Press, 1986.<\/p>\n\n\n\n<p>(2) Fornander, Abraham, and Thomas G. (Thomas George) Thrum.&nbsp;<em>Fornander Collection of Hawaiian Antiquities and Folk-Lore\u202f: The Hawaiian Account of the Formation of Their Islands and Origin of Their Race, with the Traditions of Their Migrations, Etc., as Gathered from Original Sources<\/em>. Honolulu, Hawai\u02bbi: Short Stack of Native Books, 2021.<\/p>\n\n\n\n<p>(3) Westervelt, W. D. (William Drake).&nbsp;<em>Hawaiian Legends of Old Honolulu<\/em>. Rutland, VT.\u202f; Charles E. Tuttle Co., 1991.<\/p>\n\n\n\n<p>(4) Westervelt, W. D. (William Drake).&nbsp;<em>Hawaiian Legends of Volcanoes<\/em>. Honolulu, Hawaii: University Press of the Pacific, 2003.<\/p>\n\n\n\n<p>(5) Kaopio, Matthew.&nbsp;<em>Hawaiian Family Legends<\/em>. Honolulu, Hawaii: Mutual Pub., 2003.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i |&nbsp;Applied to: <\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9910310807605681\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ka mo\u02bbolelo o Hi\u02bbiakaikapoliopele : ka wahine i ka hikina a ka l\u0101, ka u\u02bbi palekoki uila o Halema\u02bbuma\u02bbu<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma998299604605682\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Princess Ruth intercedes with Pele and saves the town of Hilo (book chapter)<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/discovery\/fulldisplay?docid=alma9931776414605682&amp;context=L&amp;vid=01UHAWAII_MANOA:MANOA&amp;lang=en&amp;search_scope=DN_and_CI&amp;adaptor=Local%20Search%20Engine&amp;tab=Everything&amp;query=any%2Ccontains%2Cpele&amp;facet=rtype%2Cinclude%2Cdissertations&amp;offset=0\">Pele&#8217;s appeal : mo\u02bbolelo, kaona, and hulihia in &#8220;Pele and Hi\u02bbiaka&#8221; literature (1860-1928)<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9928517044605682\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pele and the snow goddess<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma99636894605682\" data-type=\"URL\" data-id=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma99636894605682\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">The Pele legend in authentic Hawaiian chants<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/discovery\/fulldisplay?docid=alma9933665794605682&amp;context=L&amp;vid=01UHAWAII_MANOA:MANOA&amp;lang=en&amp;adaptor=Local%20Search%20Engine&amp;tab=Everything\">Pele, volcano goddess of Hawai&#8217;i : a history<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/1rbop20\/cdi_jndl_porta_oai_iss_ndl_go_jp_R100000096_I011286105_00\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">The Pele literature : an annotated bibliography of the English-language literature on Pele, volcano goddess of Hawai&#8217;i<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9928517044605682\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Genealogy of the Pele Family (book chapter)<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mea haku | Created by:&nbsp;<\/strong>Puaokamele Dizon<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mea loiloi | Edited by:<\/strong> Annemarie Paikai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Pelehonuamea, Pele H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo He akua wahine \u02bbo Pele ma Hawai\u02bbi. Kapa \u02bbia \u02bbo ia \u02bbo \u201cka wahine \u02bbai honua\u201d, \u201cka wahine o ka lua\u201d, \u201c ka wahine malihini,\u201d a me \u201cka wahine o ka \u02bba\u02bbahu ke\u02bboke\u02bbo.\u201d &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":0,"parent":925,"menu_order":21,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-933","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=933"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3184,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/933\/revisions\/3184"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}