  {"id":672,"date":"2023-06-11T16:55:59","date_gmt":"2023-06-12T02:55:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=672"},"modified":"2024-05-24T11:26:16","modified_gmt":"2024-05-24T21:26:16","slug":"waiau","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/waiau\/","title":{"rendered":"Waiau (Maunakea)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Waiau (Maunakea)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic:<\/strong> Loko wai<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place:<\/strong><\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/mauna-kea\/\">Maunakea<\/a>; Pu\u02bbu Waiau; Humuulu Mauka<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He loko wai i kapa \u02bbia no ke akua wahine \u02bbo Waiau, \u02bbo ia ho\u02bbi ka piko o Waiau. Noho ka mo\u02bbo \u02bbo Mo\u02bboinanea ma k\u0113ia loko. Kanu \u02bbia n\u0101 piko o ke keiki ma ka wai o ka loko no ke ola loa \u02bbana o ke keiki. He wai kapu ka wai ma k\u0113ia loko, a kapa \u02bbia ka wai \u02bbo ia ho\u02bbi &#8220;Ka Wai a K\u0101ne&#8221; i \u02bbohi a m\u0101lama \u02bbia k\u0113ia wai e n\u0101 k\u0101naka no n\u0101&nbsp;mea kapu e like me ka \u02bbaha.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;&#8230;a nearly circular pond, 300 feet in diameter&#8230;is the highest lake within the boundaries of the Pacific Ocean basin&#8230;.The lake water is perched on a layer of silt and mud washed into the basin from the sides of the cone and from the glacial moraine&#8230;[and] contains abundant organisms, including bacteria, infusoria, algae, and a small crustacean.&#8221; (Catalog of Hawai\u02bbi Place Names\u202f)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i k\u0113ia inoa \u02bb\u0101ina no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka loko wai o Waiau ma Maunakea, Hawai\u02bbi. No n\u0101 kumuwaiwai pili i n\u0101 Waiau \u02bb\u0113 a\u02bbe o ka pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi, e koho i ka mea k\u016bpono no k\u0113l\u0101 wahi pono\u02bb\u012b.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Not to be confused with the ahupua\u02bba on O\u02bbahu or any other natural or political features of the same name on the other islands.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> Mo\u02bboinanea; Waiau<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Hana | Practice:<\/strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/%ca%bbaha-kanu-piko\/\">\u02bbAha kanu piko<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/cgi-bin\/hpn?e=q-0hpn--00-0-0--010---4----dtx--0-0l--1haw-Zz-1---20-about-waiau--000361-000-10escapewin-00&amp;a=d&amp;c=hpn&amp;cl=search&amp;d=HASH01b0680bde69847571d65a72\">\u201cLake Waiau,\u201d Inoa \u02bb\u0100ina Hawai\u02bbi Database, Ulukau: The Hawaiian Electronic Library<\/a>. <\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/ulukau-books\/?a=d&amp;d=EBOOK-MAUNA.2.1.1&amp;e=-------haw-20--1--txt-txPT-----------\">Maly, Kep\u0101., and Onaona. Maly. <em>\u201cMauna Kea, Ka Piko Kaulana o Ka \u02bb\u0101ina\u201d = Mauna Kea, the Famous Summit of the Land<\/em>. Hilo, Hawai\u02bbi: Kumu Pono Associates, LLC, 2005.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Soehren, Lloyd J. <em>A Catalog of Hawai\u02bbi Place Names\u202f: Compiled from the Records of the Boundary Commission and the Board of Commissioners to Quiet Land Titles of the Kingdom of Hawaii<\/em>. Honokaa, HI: L.J. Soehren, 2006.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:<\/strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/discovery\/fulldisplay?docid=alma9928650904605682&amp;context=L&amp;vid=01UHAWAII_MANOA:MANOA&amp;lang=en&amp;adaptor=Local%20Search%20Engine&amp;tab=Everything\">L\u0101\u02bbieikawai<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9925254924605682\">Lilinoe, Waiau, and Kahoupokane in Akua Hawai\u02bbi : Hawaiian gods and their stories<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mea haku | Created by:<\/strong><\/strong> Na ka hui \u02bbimi na\u02bbauao o Ka Wai H\u0101pai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Waiau (Maunakea) Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic: Loko wai Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place: Maunakea; Pu\u02bbu Waiau; Humuulu Mauka H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo He loko wai i kapa \u02bbia no ke akua wahine &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-672","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=672"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2637,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/672\/revisions\/2637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}